Verslag D-café: Ruimte voor de Waal

maandag 28 maart 2011

Door: Wijbrandt van Schuur

Over vijf jaar zal het stadsgezicht van Nijmegen aan de Waal drastisch veranderd zijn. Wat we nu van Lent zien, de buitendijkse huizen aan de overkant van de Waalkade, zal dan onderdeel zijn van een eiland. 

Achter die eerste rij huizen in Lent wordt een geul gegraven, gevuld met water uit de Waal.  Daar komt ruimte voor zeilers, roeiers en kanovaarders.  De boten door de Waal behouden hun huidige route. Dat betekent dat de bruggen langer moeten worden, en dat er nog een brug bij komt: van Lent naar het eiland.

Deze hele operatie gaat 2.3 miljard euro kosten, waarvan de gemeente Nijmegen 360 miljoen euro zal moeten betalen, en zal naar verwachting in 2016 klaar zijn (mochten we een archeologisch Vikingschip vinden, dan kan het wat langer duren). De verwachting is dat de operatie ook geld zal opleveren, alleen hoeveel was tijdens het Dnog niet bekend. 
Wie er meer over wil weten kan op Youtube zoeken op naar ‘ruimte voor de Waal’.

D-café

In het D-café van zondag 27 maart 2011 kwam Pim Nijssen, omgevingsmanager van Twijnstra Gudde, en werkzaam voor de Gemeente Nijmegen, uitleg geven over dit project.

Na de hoge waterstanden van 1993 en 1995, toen het water nog maar tien centimeter onder de kruin van de dijk stond, was het duidelijk dat er iets moest gebeuren. Het Ministerie van Verkeer en Waterstaat kwam met dit plan, waartegen aanvankelijk met name door mensen uit Lent heftig geprotesteerd werd. Maar de alternatieven – verhoog de dijken, laat de Ooijpolder onderlopen – hadden teveel bezwaren.

Verplichting wordt kans

Toen het door het Parlement toch was aangenomen draaide het Nijmeegse gemeentebestuur de knop om: “Als het moet, dan doen we het goed”.  De gemeente wist goed te onderhandelen met het Rijk, en haar eisen werden ingewilligd.  Ze hadden immers al veel geïnvesteerd in de Waalsprong, waar 12.000 nieuwe woningen zouden moeten komen.

Door deze ingreep kunnen 700 huizen niet gebouwd worden. Verder moeten ongeveer vijftig woningen en/of bedrijven schadeloos gesteld worden.  Nu komt er inderdaad een goede schadevergoeding, levert het Rijk een bijdrage aan een nieuwe brug, wordt het probleem met kwelwater opgelost, en wordt de bereikbaarheid gegarandeerd. 
 

Flessenhals

Het project is noodzakelijk omdat we verwachten dat door klimaatveranderingen er meer regenwater uit Duitsland en smeltwater uit Zwitserland en Frankrijk door de Rijn, en daarna de Waal, zal vloeien.  Buiten Nijmegen is de Waal veel breder – wel meer dan een kilometer – dan tussen de Waalkade en Lent, waar de Waal maar 450 meter breed is.

Dat stuk is een flessenhals, waarin het water kan worden opgestuwd tot onaanvaardbare hoogten, en daar moet een oplossing voor gevonden worden, door  extra geulen te graven.  Hiermee wordt de dijk 350 meter naar het noorden verplaatst en wordt de Waal verbreed.

Pieken en dalen

Rijkswaterstaat, in overleg met het klimaatbureau van de Verenigde Naties, hebben modellen gemaakt over de te verwachte toename van water in de komende jaren. Jaarlijks worden hun modellen herijkt op de dan bekende meest recente gegevens.

We weten dat de waterspiegel toppen en dalen kent. De hoogste top die echt voor problemen kan zorgen is veertien meter boven NAP. Maar die wordt verwacht niet vaker dan eenmaal in de 150 jaar voor te komen.  Met lagere toppen kunnen we leven, ook al zal bij een top van 11 meter boven NAP wel een groot deel van het eiland onder water verdwijnen. Tot 2050 wordt gegarandeerd dat de veiligheid ten opzichte van 1995 niet zal verslechteren. De hoogste pieken zullen lager worden.

Internationale interesse

De manier waarop dit project is aangepakt spreekt kennelijk tot de internationale verbeelding. Pim Nijssen heeft inmiddels voorlichting gegeven aan veel buitenlandse groepen, die voor hun studie over Nederlandse waterbouwprojecten niet alleen de Deltawerken bezoeken, maar daarna ook Lent.

Dat komt omdat in dit project waterbouw wordt geïntegreerd met stedebouwkundige kwaliteit. We doen het niet alleen voor de veiligheid, maar ook om er een mooiere stad van te maken. 

Ook organisatorisch is dit nieuw, omdat waterschappen, provincie en gemeenten hierin met elkaar samenwerken, en slechts op afstand worden gecontroleerd door het Rijk. De gemeente neemt in dit project een grote eigen verantwoordelijkheid, maar dat is ook goed: het gaat om het stadsgezicht van Nijmegen, en wie kan daar beter over oordelen dan de Nijmegenaren zelf?

Procedures

Het project heeft het Groene Licht van staatssecretaris Atsma van Verkeer en Waterstaat. Er moeten nog wel enkele procedures doorlopen worden, zoals de vaststelling van het bestemmingsplan, op 5 april a.s. door de Gemeenteraad.

Daarna zouden belanghebbenden nog een bezwaarschrift kunnen indienen. Volgens Pim Nijssen zijn de belanghebbenden schadeloos gesteld, en is geprobeerd zoveel mogelijk draagvlak te creëren voor het plan. 

Enthousiast

De aanwezigen op het D-café waren in elk geval enthousiast. Het eiland, dat Veur-Lent gaat heten, heeft een trekker nodig, zoals een museum. Het strand blijft geschikt voor zonnebaden, en er is aan lokale horeca en aan de watersport gedacht. Er komen ook enkele nieuwe woningen. Het moet leuk worden om (met het openbaar vervoer, of per fiets of te voet) naar het eiland te gaan.

Calamiteitenvervoer (ambulance, brandweer) wordt wel mogelijk.