Meeloopmiddag Rachel Brouwer bij gezinscoaches

Op zorg en welzijn moet de komende tijd flink worden bezuinigd. Afgelopen jaren zijn veel projecten geïnitieerd, al dan niet met  projectgelden van Rijk en provincie. Aan de hand van ervaringen, evaluaties e.d. moeten er keuzes gemaakt worden welke projecten we willen voortzetten en met welken we moeten stoppen. 

Wat de D66 fractie betreft willen we waardevolle projecten graag behouden, sterk inzetten op preventie om curatieve inzet te beperken en overlap in projecten zoveel mogelijk voorkomen. Om een goede afweging te maken voeren we o.a. gesprekken met diverse instellingen in de stad, zo ook met de Nijmeegse Instelling voor Maatschappelijk werk (NIM). 

Hulpverlening is er in vele soorten en maten. Multi-problem gezinnen krijgen in het algemeen al veel hulpverlening over de vloer. Wat voegt een gezinscoach daar nog aan toe? Is deze dan wel in staat de problemen van het gezin en de overlast voor de omgeving op te lossen? Sinds 2009 zijn er 5 gezinscoaches via de NIM gestart. En op uitnodiging van de NIM heb ik een middag meegelopen met een van de gezinscoaches.

Een gezinscoach wordt ingezet nadat het probleemgezin is besproken in het multidisciplinaire wijkteam. Pas als de problematiek dusdanig ernstig is, dat partners in het wijkteam dit niet kunnen oplossen komt de gezinscoach in beeld. 

De gezinscoach neemt tijdelijk de regie binnen het huishouden in handen. Vaak zijn veel hulpverleners al actief in het huishouden. De gezinscoach coördineert dan ook het hulpverleningsproces. Uiteindelijk leert de coach de ouders de verantwoordelijkheid voor hun gezin en de opvoeding van hun kinderen weer op zich te nemen. De gezinscoach probeert minimaal 20 uur per week gedurende een half jaar het gezin opnieuw op de rails te krijgen. Daarna wordt het gezin overgedragen aan reguliere hulpverlening en blijft de coach nog enkele maanden monitoren. 

De inzet van een gezinscoach is niet vrijblijvend. De coach werkt met drang en dwang en werkt samen met instellingen die doorzettingsmacht hebben. Wanneer ouder(s) niet meewerken, kan dat gevolgen hebben voor de uitkering, het behoud van de woning, of het gezag over de kinderen. 

We spreken af op het kantoor van de NIM, alwaar ik een korte uitleg krijg over het werk van een gezinscoach en over deze middag. Ik mag mee naar een “cliënt”. In eerste instantie ben ik verrast dat de cliënt hier geen bezwaar tegen heeft. Het gaat toch om meervoudige problematiek waar ik me goed bij kan voorstellen dat iemand dit graag privé houdt. Ik weet niet exact wat ik kan verwachten, maar ik voel me wel een beetje bezwaard. 

Onderweg naar de “cliënt” vertelt de gezinscoach me kort de achtergrond. Onvoorstelbaar wat voor problemen bij een persoon c.q. gezin samenkomen; schulden, seksueel misbruik, laag IQ, bedreiging, foute (ex)relaties, gezondheid, etc. Ik vraag me af hoeveel iemand aankan. De gezinscoach vertelt me dat er vaak ook nog sprake is van verslaving, criminaliteit en huiselijk geweld. Eigenlijk speelt er op alle leefgebieden wel wat. 

De gezinscoach start dan ook met het maken van een plan van aanpak waarin alle leefgebieden terugkomen, om zo per leefgebied de problemen inzichtelijk te maken en aan te kunnen pakken.

Mijn komst blijkt inderdaad geen bezwaar voor de cliënt, ze vertelt openhartig. Tijdens het bezoek aan de cliënt krijg ik in korte tijd een beeld van de problematiek van niet alleen de cliënt, maar van het gehele grootgezin (ouders, cliënt, kind). Er is sprake van een vicieuze cirkel van generatie op generatie. Ondanks de vele hulpverleners die in de loop der jaren bij dit grootgezin betrokken zijn geweest, blijven de problemen bestaan. Waar andere hulpverleners het hebben opgegeven of eruit zijn gezet, is het deze gezinscoach gelukt binnen te komen en binnen te blijven. Het is duidelijk dat ze wel vertrouwen in haar hebben. Of het nu de dwang en drang is die ze achter de hand heeft, weet ik niet, maar de cliënt is zich bewust van haar problematiek en geeft aan zelf ook graag een oplossing voor haar problemen te willen. Stapsgewijs worden nu de problemen aangepakt.

Later stel ik de vraag of zo’n vicieuze cirkel niet beter kan worden doorbroken door uithuisplaatsing? De gezinscoach vertelt me dat ze dat liever voorkomt in het belang van het kind, omdat er dan weer andere complicaties ontstaan. Een van de doelen van de gezinscoach is juist het doorbreken van gênerationele problematiek door ouders te leren (weer) verantwoordelijkheid te nemen voor het gezin en de opvoeding. 

Om het werk goed te kunnen doen, onderhoudt de gezinscoach nauwe contacten met diverse partners uit het veld. Een belangrijke partner is de politie. Daarom brengen we aansluitend een bezoek aan de post Oud West. Daar blijkt hoe belangrijk de samenwerking is. Door informatie uitwisseling krijgen zowel de gezinscoach, als de agent hun eigen dossier completer.

Tenslotte gaan we nog even langs bij de Bureau Schuldhulpverlening. De meeste cliënten van een gezinscoach zijn ook hier bekend. 

 

Na deze middag ben ik overtuigd dat de gezinscoach wel degelijk een toegevoegde waarde heeft. Waar reguliere hulpverleners vele jaren bezig zijn met een gezin, boekt de gezinscoach al na kort tijd de eerste resultaten. Een eerste stap is dat het gezin laat zien zichzelf bewust te zijn van haar problemen en dat het wil meewerken aan een oplossing. Verder ervaart de politie al snel een afname van overlastmeldingen door de inzet van de gezinscoaches. 

Door de intensieve begeleiding en de “een gezin, een plan, een casusregisseur”-benadering heeft de gezinscoach het vertrouwen van zowel het gezin, als de instanties gekregen. Ook heeft ze voor alle partijen rust gecreëerd, doordat ze nu als enige aanspreekpunt fungeert.

Daar komt bij dat de gezinscoach het commitment heeft van de partners in het veld waardoor ze drang en dwang  kan uitoefenen, zodat de vrijblijvendheid om mee te werken verdwenen is.

 

Uit de gesprekken van deze middag komen vooral positieve geluiden naar voren. Het gezin krijgt tijdelijk intensieve ondersteuning om hen te begeleiden naar een niveau van zelfredzaamheid dat voor hen haalbaar is. Hoogstwaarschijnlijk zullen zij altijd wel een vorm van ondersteuning nodig blijven hebben om niet terug te vallen. Maar het belangrijkste is wellicht dat het kind in eigen omgeving toch de kans krijgt zich beter te ontwikkelen en uiteindelijk de eerste generatie te zijn die de vicieuze cirkel doorbreekt.

Optimale zelfredzaamheid en voor wie het niet alleen en/of met hulp van de omgeving redt, een goede ondersteuning. Daar blijven we als D66 ons de komende periode sterk voor maken.